Sanayi bölgeleri olan Çerkezköy, Kapaklı ve Saray'da fabrika ve üretim tesislerinin yoğunluğu nedeniyle iş kazaları sıklıkla yaşanmaktadır. İş kazası sonucunda yaralanan, sakatlanan veya hayatını kaybeden işçilerin ve ailelerinin ciddi mağduriyetleri doğmaktadır. Bu rehberde, iş kazası geçiren bir işçinin maddi ve manevi haklarını, SGK bildirim sürecini ve işverenin sorumluluklarını detaylıca ele alacağız.
İş kazası; işyerinde, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya işverenin tahsis ettiği araçla işe gidiş-geliş sırasında meydana gelen bedensel veya ruhsal zarardır. İş kazası durumunda SGK'ya bildirim zorunludur. İşçi, işverenden tedavi giderleri, kazanç kaybı ve manevi tazminat talep edebilir. Ölüm halinde yakınları destekten yoksun kalma tazminatı davası açabilir. Zamanaşımı kural olarak 10 yıldır.
İş Kazası Nedir ve Hangi Durumlar İş Kazası Sayılır?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre bir kazanın iş kazası sayılabilmesi için belirli şartların gerçekleşmesi gerekir:
- Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen kazalar,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle meydana gelen kazalar,
- Sigortalının işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
- Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi (servis kazaları) sırasında meydana gelen kazalar iş kazasıdır.
İş Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler
İş kazası meydana geldiğinde hak kaybı yaşanmaması için sürecin doğru yürütülmesi hayati önem taşır:
- 1. Tıbbi Müdahale ve Raporlama Öncelikle en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı ve olayın bir iş kazası olduğu doktora veya hastane polisine mutlaka belirtilmelidir. Hastane kayıtlarına "iş kazası" olarak geçmesi davanın ispatı açısından en önemli adımdır.
- 2. Kolluk Kuvvetlerine Bildirim Kaza yerine polis veya jandarmanın çağrılarak tutanak tutturulması ve görgü tanıklarının ifadelerinin alınması önemlidir.
- 3. SGK'ya Bildirim Yükümlülüğü İşveren, kazayı o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirmek zorundadır. İşveren bildirmezse, işçinin kendisi veya yakınları da SGK'ya bildirim yapabilir.
İş Kazası Geçiren İşçinin Talep Edebileceği Tazminatlar
İş kazası sonucunda işçinin bedensel bütünlüğü zarara uğramışsa, işverenin kusuru oranında tazminat sorumluluğu doğar. İşçi şu tazminatları talep edebilir:
Maddi Tazminat
- Tedavi Giderleri: Hastane, ilaç, protez ve SGK tarafından karşılanmayan tüm sağlık harcamaları.
- Kazanç Kaybı: Çalışılamayan dönemdeki ücret kayıpları (Geçici iş göremezlik).
- Çalışma Gücü Kaybı Tazminatı: Kalıcı sakatlık durumunda ömür boyu yaşanacak efor kaybı ve gelir azalması (Sürekli iş göremezlik).
Manevi Tazminat
İşçinin kazadan dolayı yaşadığı fiziksel acı, psikolojik travma, elem ve ıstırabın telafisi amacıyla istenir. Sakatlığın oranına, tarafların kusur durumuna ve işçinin gençliğine göre mahkemece takdir edilir.
Ölümlü İş Kazalarında Yakınların Hakları
Maalesef bazı iş kazaları ölümle sonuçlanabilmektedir. Bu durumda ölen işçinin desteğinden yoksun kalan yakınları (eşi, çocukları, anne ve babası) işverene karşı Destekten Yoksun Kalma Tazminatı davası açabilirler.
- Maddi Tazminat (Destekten Yoksun Kalma): Vefat eden işçinin yaşarken sağladığı ve gelecekte sağlayacağı maddi desteğin hesaplanarak hak sahiplerine ödenmesidir. Ayrıca cenaze giderleri de talep edilebilir.
- Manevi Tazminat: İşçinin vefatı sebebiyle ailesinin yaşadığı derin üzüntü ve psikolojik yıkımın bir nebze olsun hafifletilmesi için talep edilir.
Zamanaşımı Süresine Dikkat!
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı süresi, kural olarak kazanın meydana geldiği tarihten itibaren 10 yıldır. Eğer kaza aynı zamanda ceza kanunları kapsamında daha uzun bir zamanaşımına tabi bir suç teşkil ediyorsa, uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Av. Fatih Özden
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mezunu | Uzman Arabulucu
Çerkezköy Adliyesi karşısında hukuk bürosu faaliyetlerini yürüten Av. Fatih Özden, iş hukuku, iş kazası tazminat davaları ve işçi hakları alanlarında uzmanlaşmıştır. Çerkezköy, Kapaklı ve Saray bölgelerinde avukatlık ve uzman arabuluculuk hizmeti vermektedir.